Inflatie vs. Deflatie

Inflatie vs. Deflatie van Paerel Vermogensbeheer

Door: Paerel Vermogensbeheer  07-07-2009
Trefwoorden: Economie, Inflatie, Deflatie

http://www.iex.nl/columns/columns_artikel.asp?colid=44240

Inflatie vs. Deflatie

De inflatie in de eurozone is in mei uitgekomen op een recordlaagte van 0%. Dat bleek uit cijfers van Eurostat op 16 juni. Een dag later kwamen de Amerikaanse cijfers uit. Jaar op jaar -1%, ofwel deflatie! Krijgen de doemdenkers dan toch gelijk?
Gezien de ervaringen in Japan of tijdens de Grote Depressie belooft dat weinig goeds voor aandelenbeleggers. Anderzijds hoor je steeds vaker het woord inflatie. In deze column ga ik in op de argumentatie van de deflatiegoeroes. Hebben ze gelijk en wat betekent dit voor beleggers?

In het deflatiekamp zien we met name economen en beleggers met een lange termijnvisie. Nobelprijswinnaar Paul Krugman, maar ook meer praktisch ingestelde beleggers als Harry Dent schrijven regelmatig over hun angst voor deflatie.

Schulden
Eén van de grafieken die door de deflatiefundamentalisten het meest wordt gebruikt is die van de Amerikaanse schuldpositie. Deze bevindt zich momenteel op een all time high. Doordat iedereen overladen is met schulden wordt er minder gespendeerd en geïnvesteerd, daardoor dalen de prijzen en volgt er een debt deflation spiral.

In eerste instantie stijgt de schuld uitgedrukt in BBP juist, omdat de noemer (nominale economie) krimpt. Later krijgt het schuldafbouwende effect van deflatie de overhand. Veel bedrijven gaan failliet waardoor de schuldenberg vanzelf slinkt. Verder is er een prikkel om schulden snel af te betalen, het het aangaan van nieuwe schulden is niet aantrekkelijk.

De jaren dertig hebben aangetoond dat dit in de praktijk ook zo werkt. De schuldenberg steeg eerst naar 300% van het BBP en was vijftien jaar later meer dan gehalveerd. Andere redenen die vaak worden aangedragen om het deflatiescenario te onderbouwen zijn:


- De huidige economische teruggang is zelfs krachtiger dan gedurende de jaren dertig
- Te veel aanbod, te weinig vraag
- De overcapaciteit in veel sectoren illustreren de problemen aan de aanbodkant
- De demografische ontwikkelingen zijn een belangrijke reden voor de vraaguitval. Oudere mensen spenderen relatief gezien minder dan bijvoorbeeld twintigers of dertigers
- Ineffectiviteit monetair beleid bij deflatie
- Japan is hierbij het schoolvoorbeeld. De autoriteiten hebben alles geprobeerd van renteverlagingen tot overheidsinvesteringen tot de geldpers aanzetten: deflatie is nog steeds actueel in Japan


Of toch niet?
De schuldenberg in de VS en de rest van de westerse wereld is inderdaad een feit. Ook in de andere argumenten zit zeker een kern van waarheid. Waar ik meer moeite mee heb is de conclusie dat hierdoor deflatie de meest logische uitkomst is. Tot nu toe is het verloop van de inflatie namelijk totaal anders dan in de jaren dertig.
Ik heb geen redenen om aan te nemen dat dit plotseling verandert. Onderstaande grafiek illustreert dit punt. Hieruit blijkt dat de inflatie in de jaren voorafgaande aan de recessie in de jaren dertig die uitmondde in de depressie nagenoeg nihil was. De uitgangssituatie was dus geheel anders en ook de dalende trend werd direct ingezet.

Twaalf maanden na de start was de deflatie al 4%. Voorafgaande aan de huidige crisis was er juist sprake van een gematigde inflatie en het enige dat de crisis tot nu toe heeft veroorzaakt, is een daling van deze inflatie tot nagenoeg 0%. Andere belangrijke verschillen zijn de omvang en de snelheid van de fiscale stimuleringspakketten.

In de derde grafiek staan de reacties van de overheden in termen van stimulering (begrotingstekort). De blauwe lijn geeft aan dat in de jaren dertig de overheden keurig binnen de Maastricht-normen bleven. Dit staat in schril contrast met de huidige tekorten: 7% gemiddeld en in de VS zelfs meer dan 10%.


Vraag-aanbod
Een ander verschil is de reactie van de centrale banken. Terwijl in de jaren dertig de rente nooit onder de 3% kwam, is het gemiddelde niveau in de westerse wereld na twaalf maanden na het uitbreken van de crisis al onder de 1%. Ook verhinderde de Gouden Standaard dat de geldpers ongebreideld kon worden aangezet.
Voor wat betreft de vraag-aanbod discussie zijn er ook nuanceringen te maken. Er is in sommige sectoren sprake van een aanzienlijke overcapaciteit. Denk hierbij aan de auto-industrie, maar ook aan de transport en de staalsector. Daar tegenover staan echter ook sectoren waar op lange termijn geen sprake is van overcapaciteit.

Denk aan een belangrijk deel van de dienstensector zoals zorg, maar ook grondstoffen. De vergrijzing zorgt voor een verminderde vraag naar goederen, maar stijgende vraag naar diensten. Tegenover de vergrijzing de opkomst van 2 miljard Chinezen en Indiërs die de komende twintig jaar weinig op hebben met het woord vraaguitval.


Japan
Tot slot de vergelijking met Japan. Hoewel er zeker parallellen te trekken zijn overheersen de verschillen:

- Een sneller en krachtiger ingrijpen van de overheden in de huidige crisis
- De sanering van de bankensector wordt in de huidige crisis voortvarender aangepakt
- De Japanse yen is in de afgelopen decennia nauwelijks verzwakt mede als gevolg van de tweedeling in de Japanse economie. De hyperefficiënte -export sector kon ondanks de te hoge wisselkoers concurrerend blijven.
- De rest van de economie kon dit niet, maar werd in leven gehouden door forse importrestricties. Doordat de valuta niet deprecieerde, moesten de prijzen wel zakken en bleef Japan in de spiraal. De VS speelt dit fenomeen nauwelijks een rol. De dollar kan en zal aanzienlijk depreciëren de komende jaren.


Conclusie
Hoewel in de discussie deflatie versus inflatie de deflatie-aanhangers duidelijk in de minderheid zijn, zijn het niet de minste economen die deze theorie ondersteunen. De argumenten die gebruikt worden snijden zeker hout, maar toch zal de uitkomst anders zijn - een veel voorkomend probleem bij economen.

Vooralsnog is de angst voor deflatie onterecht aangezien er nog te veel redenen zijn dat deze trend keert. Een belangrijke reden dat het zo’n vaart niet loopt, is dat overheden nu de geldpers kunnen en willen gebruiken om dit gevaar te bestrijden. Volgens critici doen ze dit echter zo vol overgave dat hyperinflatie het resultaat kan zijn. 



Trefwoorden: Deflatie, Economie, Inflatie, Paerel, Vraag Aanbod,

Contact Paerel Vermogensbeheer

E-mail

Deze pagina afdrukken

Share