Wordt het inflatie, deflatie of stagflatie?

Wordt het inflatie, deflatie of stagflatie? van Paerel Vermogensbeheer

Door: Paerel Vermogensbeheer  24-04-2009
Trefwoorden: Column, Kondratieff, Paerel,

http://www.iex.nl/columns/columns_artikel.asp?colid=41869

De als zeer pessimistisch bekend staande Amerikaanse econoom Nouriel Roubini noemde tijdens een conferentie in Hong Kong het huidige herstel een suckerrally. Ofwel, een korte termijnrally in een lange termijn bearmarket. Roubini is van mening dat de markten het dieptepunt van maart opnieuw testen. Belangrijkste aanleiding van zijn prognose zijn de door hem voorspelde tegenvallende resultaten van de stresstests, die op 4 mei worden verwacht.

Zijn dit de laatste stuiptrekkingen van Amerika’s grote superbeer, of moeten we deze opmerkingen van de professor juist heel serieus nemen? Speculeren over en op de uitkomsten van de stress test laat ik liever over aan bankanalisten. Vandaag beperk ik me tot het plaatsen van Roubini’s opmerkingen in een lange termijn macro-economisch perspectief.

Long Wave Cycles
Om iets te zeggen over de lange termijn uitzichten van de beurs is de theorie van Nicolai Kondratieff (1892-1938) zeer bruikbaar. Hij is één van de opmerkelijkste economen in de geschiedenis, omdat hij zijn theorie over het kapitalisme in opdracht van zijn eigen communistische Russische regering schreef.

Josef Stalin was het pertinent oneens met zijn conclusies dat het kapitalisme na een neergang telkens weer opbloeide en liet in 1938 Kondratieff doden. Op basis van de door hem bestudeerde periode 1789 tot 1926 had hij aannemelijk gemaakt dat er zich lange termijn golfbewegingen voordeden in de economie, prijzen en rentestanden. Deze inzichten vormde de basis voor wat heden ten dage bekend staat als de Long Wave Cycles. Deze golven kenmerkten zich door een gemiddelde duur van tussen de 50 en 65 jaar. Daarbinnen werden vier subcycli waargenomen: lente, zomer, herfst en winter:


De lente werd betiteld als opbouwfase (10 tot 20 jaar)
De zomer als consolidatiefase (10 tot 15 jaar)
De herfst als plateaufase (10 tot 15 jaar)
De winter als liquidatiefase (10 tot 20 jaar)


Fase 1: Lente
Wat in deze periode opvalt, is dat consumenten hard werken en steeds meer producten willen bezitten. De werkloosheid is laag en de productiviteit en lonen gaan omhoog. De groei wordt aangewakkerd door het grootschalig toepassen van nieuwe technologieën. De groei leidt tot een gematigde inflatie.

Bedrijven hebben minder concurrentie te duchten (vanwege de liquidatie in de voorafgaande periode) en kunnen daardoor de prijzen naar boven toe aanpassen. Ze hebben geen schulden (meer) en hebben een lage koers/winstverhouding, daarom is dit een zeer winstgevende periode voor investeerders. Al met al een lucratieve tijd om te beleggen in effecten en onroerend goed, maar slecht voor edelmetalen en andere grondstoffen. De meest recente lentefase was van 1949-1966.

Fase 2: Zomer
In de zomer of consolidatiefase wil iedereen van de verkregen weelde gaan genieten. Iedereen wil meer vakantie, meer pensioen en meer rechten. Er ontstaat gaandeweg sociale onrust. De zomer is aangebroken. Een mooie tijd, want iedereen is rijk, maar de eendracht waarmee iedereen in de lente aan het werk was is verdwenen.

In deze periode neemt de groei gestaag af en langzaam maar zeker stagneert de economie en zien we de inflatie verder oplopen. Slecht nieuws voor aandelenbeleggers, maar de zomer wordt wel gekenmerkt door een hausse-markt in edelmetalen, onroerend goed en grondstoffen. De inflatie wordt steeds hoger en de groei neemt af.  De stagflatie is structureel van aard en kan alleen met forse renteverhogingen tot staan worden gebracht. De laatste zomerfase was in 1966-1982.

Fase 3: Herfst
Na de zomerperiode stabiliseren de prijzen en begint een tweede groeifase, maar de economie is niet meer zo dynamisch als in de lentefase. Dit is het stadium dat er veel lucht wordt geblazen in de economie. Excessieve kredietverlening, liquiditeitsinjecties van centrale banken om het systeem draaiende te houden.

Consumenten en bedrijven die veel lenen om nog lang op hetzelfde welstandniveau te blijven leven. Er is echter niet meer voor iedereen werk. Deze fase is de beste periode voor beleggers dankzij de sterk afnemende inflatie. Voor grondstoffen en edelmetalen is er daarentegen sprake van een baisse-markt. De laatste herfstcyclus begon in 1982 en eindigde op het hoogtepunt van de ICT-bubble in 2000. In de grafiek is duidelijk zichtbaar dat aandelenkoersen telkens piekten aan het einde van de herfst.

Fase 4: Winter
De winter of liquidatiefase begint altijd met een klap (eerste krach). Het kenmerk van deze tijd is een groot aantal bedrijfsfaillissementen, een ineenstorting van het economisch systeem en een gestage vlucht naar edelmetalen. Het luidt vaak het einde in van het monetaire systeem en deflatie van producenten- en consumentenprijzen.

Deze deflatie wordt veroorzaakt door het faillissement van bedrijven en later dat van huishoudens (consumenten). De psyche van de massa wordt gekenmerkt tijdens deze winterperiode door vier stadia:

Bezorgdheid (na eerste klap): jaar 1-2
Onzekerheid (na meerdere schijnoplevingen): jaar 3-4
Paniek (na finale ineenstorting): jaar 5-9
Gelatenheid (stabilisatie markten): jaar 10-15
De grafiek geeft aan in welke activa beleggers in de winter (rechtsonder) nog koerswinsten kunnen verwachten: obligaties, cash en goud. Het is geen verrassing dat we ons momenteel nog in de winterfase bevinden.

Conclusie
Gaan we nu al onze aandelen verkopen en omruilen voor goud en obligaties? Is beleggen dan zo simpel? Ik ben bang van niet. Kondratieff leefde in een tijd dat wisselkoersen gedekt werden door goud. Deflatie is dan logisch in de winter. De centrale banken proberen fanatiek deflatie buiten de deur te houden.

Het is daarom allerminst zeker of de prijzen gaan dalen. Stagflatie is bijvoorbeeld ook een uitkomst. En wat te denken van opkomende markten? De ontwikkeling die landen als China en India doormaken lijkt veel meer op een lange hete lente. Daarbij komt nog dat koersen inmiddels 50 à 80% lager staan dan in de herfst.

Om een afgewogen conclusie te kunnen trekken voor de aandelenmarkt heb ik zes mogelijke Kondratieff consistente winterscenario’s uitgewerkt in de tabel. De score voor aandelen hangt sterk af van het type winter wat we gaan krijgen:

Krijgen we oorlogen en wordt het globaliseringproces tot staan gebracht?
Leidt Ben Bernanke’s beleid tot hyperinflatie)?
Zijn opkomende markten (EM) in staat zich los te koppelen (scenario 2 en 5) van de misère in de ontwikkelde markten?
Is het westen in staat als gevolg van baanbrekende innovaties een nieuwe lente te forceren?


Ik laat het aan u om uw eigen kansverdeling los te laten op deze scenario’s. Op basis van onze wegingen is de score 30%. Dit is één van de redenen dat we (nog) niet vol enthousiast in de markt stappen en opmerkingen van goeroes als Roubini zeker serieus nemen.


--------------------------------------------------------------------------------
Michel Klaster is directeur van Paerel Vermogensbeheer. Klaster is econometrist en macro-econoom en baseert zijn visie niet alleen op kwantitatieve en economische modellen maar ook op technische analyse. Klaster heeft diverse beleggingsfondsen opgericht waaronder het Paerel Alternative Fund. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Iedere belegging, die u overweegt, dient u te toetsen aan uw persoonlijk beleggersprofiel of te bespreken met uw beleggingsadviseur. De beleggingsfondsen of andere financiële titels die worden besproken kunnen onderdeel uitmaken van de portefeuilles van Paerel. Surf naar www.paerel.nl voor de meest recente portefeuille overzichten. Paerel Vermogensbeheer B.V. is een beleggingsonderneming en staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en de Nederlandse Bank.

Trefwoorden: Column, Kondratieff, Paerel, Roubini,

Contact Paerel Vermogensbeheer

E-mail

Deze pagina afdrukken

Share