Cultuurtraining voetbal clubs

Door: Tropeninstituut Cultuurtrainingen  05-08-2009
Trefwoorden: Teambuilding, Cultuurtraining

'Voetbal gaat voorbij aan wisseling van cultuur
ACHTERGROND, Van onze verslaggever Poul Annema
Gepubliceerd op 19 november 2008 00:00, bijgewerkt op 21 januari 2009 07:09


AMSTERDAM - Manager en trainer bij IMCverbijsterd over dispuut PSV.‘Te snel is het van: hij moet het verder vooral zelf doen.’

AMSTERDAM Min of meer opgelucht haalde PSV, vorige week, oud-speler Phillip Cocu bij zijn selectie. Als stagiair zou Cocu een voorbeeld voor de jongeren zijn; belangrijker nog was dat hij de taal van PSV’s Latino’s spreekt.

‘Taal is maar één aspect; het management van de topclubs zou zich meer moeten verdiepen in de algemene cultuur van buitenlandse spelers en in de vraag hoe daar sturing aan te geven.’

Tot die conclusie komen Arjan Verdooren en Ivan Augsburger, projectmanager en trainer bij het IMC, een op cultuurtraining en advies gericht onderdeel van het Koninklijk Instituut voor de Tropen. ‘Het betaald voetbal gaat voorbij aan de impact van een ingrijpende cultuurwisseling.’

Verbijsterd hebben ook zij onlangs vanuit hun ervaring gekeken naar de tv-beelden die een grimmig dispuut tussen PSV-trainer Huub Stevens en zijn Ecuadoriaanse speler Edison Mendez lieten zien.

‘Het was de typische botsing van zeg maar de Nederlandse schoolmeester met de kleine man. In onze verhoudingen accepteren we dat; we vinden het ook niet prettig voor de groep gecorrigeerd te worden, maar je hoort je groots op te stellen en eigenlijk ook nog sorry trainer te zeggen.’

Je kijkt me niet eens aan als ik tegen je spreek, schreeuwde Stevens op een gegeven moment, ‘dat is respectloos’. ‘Maar', zegt Verdooren, ‘dat is de klassieke fout bij cultuurverschillen. Nederlanders vinden oogcontact belangrijk, je hoort me aan te kijken als ik iets tegen je zeg. Maar in het overgrote deel van de wereld hoor je, juist uit respect, het hoofd te buigen en naar de grond te kijken.’

Augsburger, een in Midden-Amerika opgegroeide Amerikaan: ‘Een Latino voelt zich vernederd als hij publiekelijk wordt geschoffeerd. Ik train zelf een honkbalteam met louter Latino’s. Ik ken hun grofste scheldwoorden, maar ik zal ze daarmee in de groep nooit overrompelen. Dat doe je onder vier ogen; vernederen leidt tot schaamte en schaamte tot agressie, dat is het laatste dat je moet hebben.’

Hun beider boodschap is: verdiep je in hoe een speler in elkaar zit en besteed aandacht aan zijn afkomst en cultuur.

‘Vroeg of laat maken ze allemaal een cultuurschok door en dan gaat het erom hoe je iemand opvangt. Gaat het uiteindelijk mis, dan is het de gewoonte te zeggen dat hij het voetballend niet aankon. De werkelijkheid is dat er geen aandacht was voor de psychoculturele factoren bij de begeleiding van de buitenlandse aankoop.’

Hun werk bestaat uit het adviseren en trainen van bedrijven en maatschappelijke organisaties met interculturele contacten. ‘Dat kunnen teams zijn die naar het buitenland gaan of zakenmensen, maar ook buitenlandse werknemers die naar Nederland komen.

‘Zonder dat we structureel onderzoek hebben gedaan, is onze ervaring dat het betaald voetbal dit probleem veronachtzaamt. Te snel is het van: geef hem een mooi huis en een goed salaris en dan moet hij het verder vooral zelf doen.’

Verdooren: ‘In het bedrijfsleven is het inmiddels normaal dat mensen die uit het buitenland komen in training worden voorbereid op hun nieuwe omgeving, Nederlandse voetbalclubs zeggen: we nemen wel Belgen of Scandinaviërs, die passen zich het gemakkelijkst aan.

‘Maar als je zo weinig aandacht hebt voor de problemen van deze spelers, vraag je wel ongelooflijk veel van hun kunst zich aan te passen.’

Hij valt terug op het voorbeeld van de Zuid-Koreaanse spelers Song en ‘Little’ Lee, die bij Feyenoord nooit tot hun recht kwamen. ‘Die hadden onder Hiddink een uitstekend WK gespeeld, dus die moesten capaciteiten hebben. Maar in Rotterdam raakten ze geen pepernoot, ze zijn aan heimwee ten onder gegaan. Dat zou in een professionele organisatie niet moeten kunnen.

‘Clubs die steeds meer multicultureel zijn samengesteld, stellen zich niet in op die verscheidenheid. En zeg niet dat het probleem zich bij bijvoorbeeld Scandinaviërs niet voordoet’, zegt Verdooren. ‘Ik woon samen met een Zweedse vrouw en ook zij kent door de cultuurschok haar aanpassingsproblemen.’

Aan de hand van een grafiek (acculturatieproces) illustreert Augsburger de problematiek. ‘Of je nu naar China gaat of uit België komt, iedereen kent de pieken en dalen van emotie. Niet in de eerste maanden, dan leeft het wittebroodswekengevoel nog, daarna ontkomt niemand aan mentale tegenslag.

‘Bepaalde zekerheden verdwijnen, je wilt je eigen taal weer horen, de gewoontes van je afkomst tot leven brengen. Dan heb je hulp nodig van iemand uit je eigen culturele achtergrond. Want er zijn trucjes, aspirientjes om de pijn te verzachten. Maar bereid je daar als bedrijf of voetbalclub wel op voor en neem desnoods ook maatregelen.

‘Clubs willen zich dat vaak niet realiseren. Interculturele vaardigheid heeft immers een soft imago, dat niet goed valt in deze wereld. Maar het is wel keihard als je er tegenaan loopt. Want als zo’n speler geen bal meer raakt, ben je wel bezig geweest met kapitaalvernietiging.’

Trefwoorden: Cultuurtraining, Teambuilding

Contact Tropeninstituut Cultuurtrainingen

Website - Geen ingevoerd

E-mail

Deze pagina afdrukken

Share