Historie van het Sint Nicolaas Gasthuis vanaf 1904:

Historie van het Sint Nicolaas Gasthuis vanaf 1904: van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis

Door: Stichting Sint Nicolaas Gasthuis  12-04-2011
Trefwoorden: Charitatief

Aan de Amsterdamse Veerkade werden twee bouwvallige herenhuizen gekocht, die geheel werden gesloopt. Naar ontwerp van architect S. Westra werd in 1904 op de vrijgekomen plaats een nieuw gasthuis gebouwd voor 24 vrouwelijke commensalen (inwonende bejaarden). Vervolgens vond de verhuizing van het Gasthuis plaats van de Grote Halstraat naar de Amsterdamse Veerkade.

Het oude gebouw op de hoek Grote Halstraat – Oude Molstraat werd verkocht aan de gemeente Den Haag en in 1908 afgebroken om ruimte te maken voor het toenemende verkeer. Ter herinnering aan de oude huisvesting, werd de hoofdingang met de wapensteen van Aelbrecht van Beijeren aan de Grote Halstraat uitgebroken en als ingang van het pand aan de Amsterdamse Veerkade geplaatst. Met de verhuizing kwamen de schilderijen uit de zeventiende en de achttiende eeuw, het achttiende-eeuwse zilver, het porselein, het glaswerk, het tin en de antieke meubels over en kregen een plaats in de regentenkamer en de conversatiezaal van het nieuwe gebouw.
In 1950 werd er tussen de besturen van het Oude Mannenhuis en dat van het Sint Nicolaas Gasthuis overleg gevoerd over een mogelijke fusie tussen de beide instellingen. De langdurige onderbezetting van het aantal bewoners was voor het bestuur van het Sint Nicolaas Gasthuis een indicatie, dat de instelling in de huidige opzet niet meer aan de oorspronkelijke bestemming voldeed. Het aantal pensionaires was in die tijd teruggelopen van 24 tot onder de vijftien. Een dergelijke ontwikkeling had zich ook voorgedaan bij het Oude Mannenhuis. Principiële bezwaren tegen een samengaan waren er niet. Maar tot een fusie zou het evenwel niet komen.

Het saneringsplan van de gemeente Den Haag uit 1960 zorgde voor een opzienbarend besluit. Het verkeer stelde voor een tweede maal eisen aan het Sint Nicolaas Gasthuis. Het pand Amsterdamse Veerkade 15 zou moeten worden afgebroken voor een geplande ringweg. Dit wetende, heeft het bestuur van het Sint Nicolaas Gasthuis doen besluiten om ervan af te zien het gebouw te moderniseren. Mede met inspanningen van het bestuur van het Oude Mannenhuis is vervolgens besloten tot de bouw van de bejaardenflat 'Huize Aelbrecht van Beijeren' aan de Theo Mann-Bouwmeesterlaan nr. 1. De speciaal hiertoe opgerichte Stichting Aelbrecht van Beijeren werd verantwoordelijk voor de bouw en de exploitatie van de bejaardenflat. De belangrijkste reden van de oprichting was de volgende. De verwachting was dat de overheid de Stichting Aelbrecht van Beijeren die geen eigen middelen had, zou subsidiëren, terwijl de kans tot financiële bijstand van het kapitaalkrachtige Sint Nicolaas Gasthuis gering werd geacht. In 1960 kon door deze nieuwe stichting een stuk grond in de wijk Duinzigt worden aangekocht.
Tot de bouw van de ringweg en de sloop van het pand aan de Amsterdamse Veerkade is het nooit gekomen. In het pand zijn thans appartementen gevestigd.

Na enige jaren voorbereiding kon in 1964 - na het verkrijgen van de rijksgoedkeuring - met de bouw van het bejaardenhuis een aanvang worden gemaakt. Huize Aelbrecht van Beijeren werd op 29 juni 1967 geopend door de Haagse burgemeester mr. H.A.M.T. Kolfschoten. De koopsom van de grond werd voorgeschoten door het Sint Nicolaas Gasthuis, omdat de Stichting Aelbrecht van Beijeren geen eigen middelen had. Het Sint Nicolaas Gasthuis verkocht daarom uit eigen bezit enige effecten.

Voor de bouw van de bejaardenflat werd door de Stichting Aelbrecht van Beijeren niet alleen geld geleend bij het Sint Nicolaas Gasthuis. Ook werd bij de Hollandse Betongroep een annuïteitlening afgesloten en tenslotte gaf de Stichting Aelbrecht van Beijeren de zogenaamde “7% bewonersobligaties” uit voor een totaalbedrag van f 342.000,-. Iedere nieuwe bewoner diende zes obligaties van f 1000,- aan te kopen. Dit gold oorspronkelijk als voorwaarde voor binnenkomst in het huis. In 1980 was het grootste deel van deze obligaties overgenomen door de Stichting Sint Nicolaas Gasthuis.
Het Sint Nicolaas Gasthuis was eveneens betrokken bij de inrichting van Huize Aelbrecht. Allerlei waardevolle zaken, zoals oude schilderijen en antiek meubilair werden aan de nieuwe stichting in bewaring gegeven om het bejaardenhuis in stijl in te richten. In 2011 is het merendeel van deze inventaris geschonken en in eigendom overgedragen aan Huize Aelbrecht. Goederen die duidelijk verbonden zijn aan het Sint Nicolaas Gasthuis – zoals een aantal schilderijen, prenten, het grote wapenbord van Aelbrecht, de bewerkte geldkist en zilver- en glaswerk – zijn in bruikleen overgedragen aan het Haags Historisch Museum. Dit museum zal een permanente tentoonstelling inrichten over de bejaardenzorg in Den Haag door de eeuwen heen. 

Het bestuur van de Stichting Aelbrecht van Beijeren was bij de oprichting geheel gelijk aan dat van het Sint Nicolaas Gasthuis. Het aantal identieke bestuursleden verminderde geleidelijk aan. Sinds 1980 nemen er geen bestuursleden van het Sint Nicolaas Gasthuis meer deel aan dat van de Stichting Aelbrecht van Beijeren.

Bronnen:

Wikisource

Haags Gemeentearchief

Geschiedenis van Den Haag / Haagse straten

Haagse gasthuizen door de eeuwen heen – Marie-Christine Engels

 

Trefwoorden: Charitatief

Andere producten en diensten van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis

Beleidsdocument van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis thumbnail
03-11-2013

Beleidsdocument

In dit beleidsdocument (met looptijd van febr 2016 tot eind 2017) wordt onder meer vermeld en toegelicht het doel van de Stichting Sint Nicolaas Gasthuis, het beheer van het vermogen, de wijze van besluitvorming en de bestedingen.


Operationeel plan van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis thumbnail
19-04-2011

Operationeel plan

In de bestuursvergadering van 19 maart 1980 werd besloten de nieuwe statuten in een notariële akte te doen opnemen. De nieuwe doelstelling werd het financieren van goede doelen....


Wapen van Hertog Aelbrecht van Beijeren boven de ingang: van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis thumbnail
12-04-2011

Wapen van Hertog Aelbrecht van Beijeren boven de ingang:

Dit beeldhoudwerk boven het karakteristieke poortje werd bij de sloop van het gebouw aan de Grote Halstraat gespaard...


Historie van het Sint Nicolaas Gasthuis in de periode 1355 - 1904: van Stichting Sint Nicolaas Gasthuis thumbnail
22-01-2011

Historie van het Sint Nicolaas Gasthuis in de periode 1355 - 1904:

“Een der oudste en merkwaardigste der Haagsche gedichten van liefdadigheid”,  schrijft W.P van Stockum in zijn boek:  “‘s-Gravenhage in den loop der tijden”.  Het ommuurde terrein waarop het St. Nicolaas of Suppoosten Gasthuis zich bevond.....